“Ağzımın dadı qaçıb, elə bil çörəyi xəmirdən yox, sümükdən hazırlayıblar”
Bu qəribə ifadəni işlədən insanın taleyi də elə qəribədir. Adı isə Qərib deyil, Eldənizdir. Eldəniz Elgün. Düzdür, indi onun tanıyanların sayı yetərincədir, çünki bir vaxtlar “Space” telekanalında xəbərlər departamentinin direktoru vəzifəsində calışırdı.
Təbii ki, televiziya elə bir məkandır ki, istər-istəməz hamının nəzər-nöqtəsi ora yönəlir. ANS Şirkətlər Qrupunun da “Nəzər nöqtəsi” verilişi o zamanlar qan-qan deyirdi. Qan-qan deyəndə heç kəsi Bin Laden kimi kəsib doğramırdı, sadəcə olaraq dəqiq, qərəzsiz, vicdanlı xəbərləri ilə camaatın başını qatırdı. Sözün düzü, o verilişi bir vətəndaş kimi mən də izləyirdim. Düşünürdüm ki, daha ANS deyirsə, deməli o məsələ dəqiq olmalıdır. Həyatda hər şey ötəridir, elə yaşadığımız həyat da, insanlar da və bugün haqqında söhbət açdığımız Eldəniz Elgün də. Eldənizi uşaqlıqdan tanımıram, ancaq kəndlərimiz yaxın olduğundan yəqin onun uşaq səsini eşitmişəm, böyük səsini isə Bakıda eşitdim.
Elə ötən gecə də onunla facebook.com saytında dərdləşirdik. Ancaq xəbəri yox idi ki, onunla danışa-danışa onun haqqında yazı yazıram. Düzdür, indi payızdır, yazıları yazda yazarlar, payızda isə cücələri sayarlar. Cücələrimizdən ötrü yaman darıxmışam. Gərək Bakı-Şamaxı yolu istifadəyə veriləndən sonra anamın yanına gedim, cücələrin yox. Cücələrin özləri həyətimizdə mənə sarı gələcək. Həmişə belə olur. Elə itimiz də səsimi eşidib aləmi başına götütür. Böyük Qafqaz sıra dağlarına baxıb hürməyə başlayır. Öz kəndimizdəki itimiz də beləydi. Oradakı itimiz başqa it idi, elə dağımız da. Dağımız Kiçik Qafqaz idi. Hələ böyüməmişdi, yəqin böyümək üçün gərək ermənilər bizi kənddən qovaydılar.
Eldənizi də qovmuşdular. Elə ona görə də gəlib mənim kimi Bakıda cəngəlli işlərlə məşğul olur. Qəzet, televiziya, yazıçılıq, QHT, sonra yenə də qəzet. Düz mənim kimi. Xətt eynidir, adlar isə müxtəlif.
Bu yazıdan da onun xəbəri yoxdur, yəqin saytda oxuyacaq. Özü səhərə kimi mənim hekayəmi oxuyub. Dünən deyirdi ki, oraların havasını almaq üçün gərək sənin hekayəni oxuyam. Mahnı oxumağını bilmirəm, yəqin bacarmaz, bizimkilər oxuyan deyil. Oxusalar, saz havası altında oxuyarlar, ya da “Yanıq Kərəmi” musiqisinə qulas asarlar. Ədalətin ifasında. Aşıq Ədalət də elə bizim tərəflərdə, Toxluca kəndində dünyaya gəlib, dana, qoyun-quzu otarmağı isə Əmirxeyir, Bəryabadda öyrənib. Sonra isə mal-heyvanddan uzaq düşərək Qazağın çayxanasına dadanıb və qalıb orada. Yəqin bəzi insanlara çay içmək dağ suyu içməkdən daha üstün olur.
Eldəniz indi məndən bir boy üstündür. Mən oturub bu yazını yazıram, o isə ayaq üstə durub yazdıqlarımı oxuyur. Nəfəsini duyuram, özünü isə monitorun ekranında görürəm. Elə sualı da monitora deyirəm.
- Sümüyü mədəndən çıxartdın?
- Mən yox, kəndimizdəki Qarı arvad çıxartdı. Elə yaxşı ki, sümük udduşdum, yoxsa mədəmdəki rus qəpiyini daha görməyəcəkdim.
- Yəni demək istəyirsən ki, o qəpiyi kənddən bu yana mədəndə saxlayıbsan?
- Başqa harda saxlamalıydım ki? Çiblərim deşik idi, mən də atdım ağzıma.
- Onda sənin mədən neft quyusuna bənzəyir…
- Qaz desən, daha yaxşı olardı. Satardım ruslara, şellənərdim özüm üçün. Hərdən yazar dostlarıma da qonaqlıq verərdim.
- Qonaqlıq deyəndə Əlisəmid Kür yadıma düşür. O, belə şeyləri çox xoşlayır. Onunla heç vurubsan?
- Vurmuşam, Vahid poeziya bağındakı çayxanada əlimi masanın üstünə vurmuşam. O da qorxusundan Qubernator bağına tərəf qaçıb.
- İnandırıcı çıxmadı, o, qorxan oğullardan deyil. Yəqin yuxuda görübsən bunu. Heç yuxu görürsən?
- Yuxu yox, yuxa görürəm. Anam sacın üstündə yuxa bişirəndə ilkini mənə verərdi. Mən də qoyun pendirini arasına büküb dürməkləyərdim. Və qaçıb evimizin üstündəki təpəyə çıxardım ki, hamı mənim dürmək yeməyimi görsün.
- Görürdülər?
- Görürdülər. Dürməyi yox, məni. Elə hər dəfə də uşaqlar çağırıb deyirdi ki, gedək yalın başında futbol oynayaq.
- Bəs, eşitmişəm, sən tez-tez qaçıb Göyçə gölünün sahilinə gedərdin…
- Bunu hardan bilirsən?
- Yazılarının birində oxumuşam.
- O yazını 30 il bundan əvvəl yazmışam. Sən necə tapdın?
- Qardaşın Şöhrət çantasında gəzdirirdi. Deyirdi ki, onun yazılarını kitab halında çap etdirəcəyəm.
- Ay şətəl. Bəlkə hiss edib ki, mənə nəsə olacaq, heç olmasa bir xatirə qalsın.
- Yox, qorxma, ölənə oxşamırsan. Ölən adam belə dik danışmır.
- Yəqin diklərdə çox dayanmışam, keçib qanıma.
- Bilmirəm hara keçib, ancaq ölənə oxşamırsan.
- …
Bu an duruxub qaldım. Yadıma düşdü ki, Eldəniz söhbətlərinin birində yazmışdı ki, bu Azərbaycan mənə oxşayır, özüm ölüm. Bəlkə bu söhbəti çözələyim onunla. O da bunu hiss etdiyindən mənim nəsə deməyimi gözlədi.
- Bilirsən oxşadığın kimdir?
- Şöhrəti deyirsən?
- Şöhrət qan qohumundur. Düşüncə qohumundan söhbət açıram.
- Yox, bilmirəm.
- Azərbaycana. Özün ki, yazmışdın.
- Ay səni, şətəl. Yaxşı yerdən yapışdın.
- Xirdala görək, bu nə məsələdi. Azərbaycanın sənə oxşarlığı nədədi?
- Nədə deyil ki? Elə hər şeydə. O da iki yerə bölünüb, mən də. O da əhlikefdir, mən də. Onu da istəməyənlər çoxdur, məni də. Onun da qazı var, mənim də…
- Neftin ki, yoxdur.
- Neftim var, həyətimizdə ağzını bağlamışam ki, çətin günlərimizdə deşib bp-yə sataq. Qaz da ki, alışqanımda doludu. Ancaq hələlik, özüm üçündü, “Qazprom”luq deyil.
- Sonra nədə?
- Onun da torpağı işğal olunub, mənim də. Onun da dostu və qardaşı Türkiyədir, mənim də…
- Türkiyə elə hamımızın ürəyidir.
- Səni bir vaxtlar Aşıqlar Birliyi yaman dirəmişdi divara…
- Özü də Çin divarına. “Lider” televiziyasında yayımlanan ozan-aşıq müsabiqəsində bir az narazıçılıq olmuşdu.
- Bir az niyə deyirsən, səni ki, məhkəməyə vermişdilər.
- Məni çoxları məhkəməyə verib. İçindən də bir şey çıxmayıb.
- İstəyirsən ki, çıxsın və səni Bayıla aparsınlar.
- Mən onsuz da Bayıla tez-tez gedirəm. Orada qohumlarım yaşayır.
- “Nyu Fakt” qəzetindəki məqalələrdə də başın ağrıyırdı.
- Başım elə indi də ağrıyır.
- Niyə? Gümrah görünürsən, axı.
- Yox, ey. Sənin gic suallarından.
Əlimi klaviaturadan götürüb arxaya çönürəm. Heç kəsi görmürəm. Gördüyüm şey redaksiyanın divarında yazılmış “Təmizliyə riayət edin!” sözləri idi. Məni vahimə basır, deməli özüm özümlə danışmışam. Bəs səs? Səs ki, onunku idi. Bəs cavablar. Onu belə yaxından tanıya bilməzdim axı. Yerimdən qalxıb otaqda var-gəl etməyə başladım. Sonra bayıra çıxıb redaksiyanın qənşərinə çıxdım. Uzaqdan gömgöy görünən Xəzər dənizi elə bil Bakının sinəsinə bir göy ləkə kimi yapışdırılmışdı. Azneft meydanında dalğalanan bayrağımız üzü Qız Qalasına doğru yellənirdi. “Deməli, cənub küləyi əsir. Elə ona görə də havalar isti keçir” – deyə fikirləşdim.
Qayıdıb yenidən monitorla üzbəüz oturdum. “Yəqin məni danışdıran Azərbaycan imiş. O deyirdi ki, Azərbaycan ona oxşayır”. Yenə düşündüm ki, Eldəniz yəqin arxamda dayanıb. Bu dəfə çönüb onu axtarmadım. Google.az saytına girib “Eldəniz Elgün” sözünü yazdım.
İlk çıxan linki tıklayıb onun “Nadir şah” romanı haqqında fikirlərini İşçi Stolunda Word papkasına köçürdüm.
Və ilk abzası oxumağa başladım.
“Zaman bir-birinə qarışmışdı. Qarşımda Yunus Oğuzun «Nadir şah» romanı yox, Nadir şahın özü dayanmışdı. Yorğun, keçmişindən danışanda heyfslənən, bu günkü günümüzü görüb qəzəblənən bir türk hökmdarı. Yeganə təskinliyi qurduğu dövlətlə bağlı xatirələri danışmağa çatırdı. Özündən əvvəlkilərin xəyanətini yada salıb, özbaşına gələn xəyanətin də sonuncu xəyanət olmadığını düşünür…”
Azərbaycanın özü kimi geniş bilikli idi Eldəniz. Sözün düzü, onu yaxından tanımadığıma görə özümü qınadım. O an qəti qərara gəldim ki, bu yazını bitirəndən sonra ona zəng edib görüşərik, el-obamızdan danışarıq, həm də çaylanarıq. Lap Əlisəmid Kürü də çağırarıq. Onsuz da xeyli vaxtdır ki, onu görmürəm.
“Roman sona çatana qədər Yunus Oğuz Nadir Şahın yanında qala bildi. O, romanına qəhrəman yaratmadı, o, romanında Nadir şahın yanında qalan tək-tük sədaqətli türklərdən biri kimi öz borcunu yerinə yetirdi…”
Eldəniz Elgünün bu fikirləri ilə yazını bitirmək istərdim. Bizim hər ikimiz üçün türkçülük necə də əziz və möhtəşəmdir.
Gözlərim dolur. Kipriyimdən asılı qalan bir yaş damlası Yerə düşmür… Yəqin Eldənizin gəlişini gözləyir…
Azərbaycan adlı bir türk torpağının gözləri isə monitorun içindən mənə sarı boylanır…
Bu an düşünürəm ki, gərək Eldəniz Elgün də yanımda olaydı…
Və o gözlər onu da görəydi.
Mən bir vaxtlar gözlərimdən küsmüşdüm və gözlərimdən küsdüyümü heç vaxt atama demədim…
Babək Göyüş
Azad insan, sən hər zaman dənizi sevəcəksən
O, çox gec anladı ki, Həyat – Sadəcə və sadəcə Kanalizasiya xəttiymiş…
