azerbaycanliyam.com

 Milli Kitab Mükafatı  

Milli Kitab Mükafatının uzun siyahısı açıqlandı

2010-cu il yanvar ayının 26-da  M.F.Axundov adına Milli kitabxanada Milli Kitab Mükafatı üzrə uzun siyahının (20-lik, long list) elan edilməsi mərasimi keçirilib.
Mərasimdə layihəyə dəstək verən Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin, Gənclər və İdman Nazirliyinin əməkdaşları, ədəbiyyatsevərlər, müsabiqəyə yazı təqdim edən müəlliflər və media nümayəndələri iştirak ediblər. 
Tədbirdə çıxış edən MKM-in təsisçisi Nigar Köçərli layihənin icrasından, mükafatın ədəbi mühitdə geniş rezonans doğurmasından danışıb: “MKM-ın elan olunmasından keçən müddət ərzində görülən işlər və layihəyə olan maraq göstərdi ki, biz yanılmamışıq. Bu mükafatın əsas məqsədi Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafına, kitaba marağın artmasına nail olmaq idi. Amma o, daha böyük bir missiyanı həyata keçirdi, Azərbaycan-rus dilləri arasında, əyalətlərlə paytaxt arasında, hətta ədəbi cərəyanlar arasında körpü rolu olmağa çalışdı”. 
Təsisçi qeyd edib ki, müsabiqəyə əsərlərin qəbulu dövründə xeyli sayda görüşlər, tədbirlər keçirilib. Ölkənin ən tanınmış, səviyyəli tədris müəssisələrindən olan Bakı Slavyan, Xəzər, İncəsənət və Mədəniyyət və Xarici Dillər universitetlərinin tələbələrilə, “İrəli” Gənclər Hərəkatıyla, “Azad Fikir Universitetində” görüşlər keçirilib. Eyni zamanda MKM-ın dəyərli Münsiflər Heyəti üzvləri ilə bərabər milli ədəbiyyatımızın mərkəzlərindən olan Quba, Xaçmaz, Lənkəran, Gəncə, Qazax və Tovuz şəhərlərində ziyalılarla, gənc yazarlarla və ədəbiyyatla maraqlananlarla görüşləri olub. Nəticədə uzun illərdən bəri ədəbi mühitdən kənarda qalmış, kitab dükanları bağlanmış bölgələrdə canlanma yaranıb, yenidən ədəbiyyata maraq artıb. Həmçinin MKM təsis edildiyi dövrdən etibarən yerli mətbuatda ədəbiyyat barəsində çıxan müsahibələrin, məqalələrin, TV və radio verilişlərinin sayı bir neçə dəfə artıb, milli ədəbiyyatımız sanki Renessans dövrünü yaşayıb. Nəticə etibarilə MKM qarşısında qoyulmuş əsas məqsədlərdən birinə nail olub. 
N.Köçərlinin verdiyi məlumata görə, müsabiqəyə bütün bölgələrdən, hətta 7 xarici ölkədən əsərlər göndərilib. Əsər göndərən ən gənc ədibin 15, ən yaşlısının isə 85 yaşı var. Bütün yaş quplarına aid müəlliflər var. Amma 30-40 və 50-60 yaşlarında olan ədiblər daha fəallıq göstəriblər. Nasirlərin cinsinə gəlincə, qadınlar 31%, kişilər isə 69% təşkil edir. “MKM namizəd olanlar aralarında tanınmışlar da var, adları ictimaiyyətə hələ bəlli olmayanlar da. Demək olar ki, bütün janrlarda yazılmış əsərlər var. Bu da əsas verir deyək ki, müxtəlif baxışlı, dünyagörüşlü ədiblər məhz Milli Kitab Mükafatının ətrafında cəmləşiblər. Müsabiqəyə ümumilikdə 265 əsər təqdim olunub. Onlarda 205-i Azərbaycan, 60-i rus dilindədir. Ekspertlər Şurası təqdim olunmuş bütün əsərin hamısını oxuyaraq long list, yəni 20 əsərdən ibarət uzun siyahını hazırladılar. Bu mükafat bir daha təsdiq etdi ki, yaxşı əsərin hansı dildə yazılmasından asılı olmayaraq, əsas məqsəd Azərbaycan ədəbiyyatını inkişaf etdirmək, tanıtmaqdır ” – deyə təsisçi bildirib. 
Sonra çıxış edən Münsiflər Heyətinin üzvü, xalq yazıçısı Çingiz Abdullayev bildirib ki, bu müsabiqənin kitaba marağın artmasında müstəsna xidməti var: “Sevindirici haldır ki, bu mükafatı hansısa yazıçı, ədəbiyyatçı deyil, iş adamı təsis edib. Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafı istiqamətində atılan bu cür addımlar təqdirəlayiqdir, alqışlanmalıdır”.
Münsiflər Heyətinin üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi Rəşad Məcid müsabiqə ərəfəsində keçirilən görüşlərdən, mükafatın dəyərindən danışıb: “Kitaba və ədəbiyyata marağın azaldığı bir zamanda bu cür mükafatın təsis edilməsi böyük cəsarət tələb edirdi. Amma müsabiqənin gedişi və insanların marağı göstərdi ki, layihə həqiqətən də uğurlu alınıb. İnanıram ki, sonunda ən layiqli əsərləri üzə çıxararaq ədəbiyyatımıza tövhəmizi verəcəyik”.
Münsiflər Heyətinin digər üzvü, xalq yazıçısı Vaqif Səmədoğlu isə qərar verərkən öz zövqünə və təcrübəsinə arxalanacağını bəyan edib.
Görkəmli tənqidçi Afaq Məsud da çıxışında qeyd edib ki, əsərlərin qiymətləndirilməsi zamanı nasirlərin imzasına deyil, əsərlərin keyfiyyətinə xüsusi önəm verəcək.
Toplantıda çıxış edən bütün ziyalılar Milli Kitab Mükafatının ədəbi mühitə gətirdiyi yenilikdən, onun önəmindən danışıblar.
Sonra siyahıda yer alan nasirlərin adları açıqlanıb:

1. Şərif Ağayar: “Kərpickəsən kişinin dastanı” (hekayə)
2. Əlabbas Bağırov: “Qiyamçı” (roman)
3. Nəriman Əbdülrəhmanlı: “Yalqız” (roman)
4. Samit Əliyev: “Sem şaqov v napravlenii zakata” (povest)
5. Eyvaz Əlləzoğlu: “Odunçu geri qayıdır” (roman)
6. İlqar Fəhmi: “Bakı haqqında kollaj” (roman)
7. Həmid Herisçi: “Əli və Nino-Bakı” (roman)
8. Rəhim Hüseynov: “Klüç doma tvoyeqo” (povest)
9. Elxan Qaraqan: “A” (roman)
10. Azər Kamal: “Duel po Freydu” (novellalar toplusu)
11. Kamran Nəzirli: Hekayələr toplusu
12. Məqsəd Nur: Hekayələr toplusu 
13. Əjdər Ol: Portret hekayələr
14. Seyran Səxavət: “Yəhudi əlifbası” (roman)
15. Mövlud Süleymanlı “Erməni adındakı hərflər” (roman)
16. Taleh Şahsuvarlı “Canlanma” (roman)
17. Yusif Şükürlü “Çapa” (povest)
18. Rafiq Tağı: Hekayələr toplusu
19. Fəxri Uğurlu: Hekayələr toplusu
20. Rəna Yüzbaşı: “Tselaya veçnost v adu” (povest)

Qeyd edək ki, fevralın 10-də short list, yəni, qısa siyahı (10-luq) müəyyənləşəcək və ən yaxşı nəsr əsərləri hesab olunan həmin əsərlər qiymətləndirilməsi üçün Münsiflər Heyətinə təqdim ediləcək. Daha sonra isə Münsiflər Heyəti ən yaxşı əsəri müəyyənləşdirəcək və may ayında böyük təqdimat mərasimi keçiriləcək. 
Xatırladaq ki, layihənin baş sponsoru “Azercell Telekom” MMC, rəsmi sponsorları “Azersun Holdinq” və “Qarant Sığorta” şirkətləridir.

Hekayə 

Sevinc Pərvanə

Beşmərtəbəli binanın altıncı mərtəbəsi

Tez-tez pis hadisələr olur. Gah qohumların başına bədbəxt hadisələr gəlir. Gah qonşuların. Televizordan aldığımız bəd xəbərlərinsə ardı-arası heç kəsilmir. Qulaq hər gün bəd xəbər eşitməsə kar olur. 
Biz şəhərdən gəlib evə çatanda geniş küçənin ortasında yas çadırı qurulduğunu gördük. Adi bir haldı. İnsanlar doğulmalı, hərənin bir zamanı çatdığında ölməlidir. Qocaları cavanlaşdırmaq kimi fövqəladə bir yenilik hələ gəlmir həkimlərin əlindən. Heç vecimə də almadım. 
O qədər soyuqdu...maşından çıxıb özümü evə dürtmək istəyirdim. Düşərkən plaşımın ətəyi də palçığa batdı, əhvalım korlandı.
Sakitlik idi. Ağlaşma səsi də duyulmurdu. Yüz faiz ölən qoca idi. Ya arvaddı, ya kişi... Nə fərq edərdi ki... 
Bəlli , coluq-cocuğu böyüdüb, boya-başa çatdırmış biri. Hətta bəlkə övladları seviniblər ondan canlarını qurtarmalarına. Gününü görmüş, dövranını sürmüş. Allah rəhmət eləsin. 
Biz məhəlləyə təzə köçmüşük. Kirayəşin olduğumuzdan gəldi-gedərik deyə qonşular bizimlə maraqlanmazlar. Qürurumuzdan biz də onlarla. 
Evə girəndə çöldəkindən artıq üşüdüyümdən der-der deyinməyə başladım yağışın, qarın, qışın dalınca.Uşaqlar hərəsi büzüşüb bir tərəfdə dayandı. Özüm bir yanda. Qaz kəsilməmişdi. Amma kəsilsəydi, bundan yaxşıydı. Köz kimi korun-korun yanırdı. Səlimlə köməkləşib bir-iki odun gətirib atdıq sobaya. Qazı da yerli-dibli bağladıq. Rayon camaatı öyrəncəlidi, hamı bilir, qar ki, yağdı, qaz belə verilir. Ona görə hələ payızdan hərə imkanı çatdığı qədər odun tədarükünü görür. 
Otaq qızdıqca canımız qızışdı. Evin çöldən xəbəri olmadı.
Ertəsi gün günorta küçənin ortasında zurna-balaban səsi ucaldı. Günorta yeməyi üçün oturmuşduq. Dedim:
-Toydu. Nə vaxtdı toya getmirik. Burda da yadıq. Toy üzünə həsrətik. 
Mən ki, gileylənməyə başladım... qan qaralmayınca dayanmıram. Odu ki, Səlim mənə fikir vermədi. 
Bu vaxt ağlaşma, çığırışma səsi qoşuldu zurna-balaban səsinə. Axşam gördüyümüz yas çadırı yadıma indi düşdü:
-Bu nədi? Ağlayırlar, yoxsa gülürlər? –bu dəfə Səlim soruşdu. 
Kişinin him-ciminə bənd olmadan pəncərəni açdım. Soğança qoxulu soyuq külək doldu içəri. Yemək bişirirdilər. Tabut gedirdi öndə. Arxasında bir sürü qara paltarlı ağlar qadın, kişi. Və çalğıçılar. 
Tez pəncərəni örtdüm. Bayaqdan -pəncərəni açma- deyə özünü didən Səlim başıyla –Nə var? –deyə işarə elədi. 
- Cavandı bu ölən, ay Səlim. Qabaqda gedən, əlində şəkil tutan yəqin anası qarabəxtdi. Vay...vay... vay. Gedib dəyərsən sən də. Nə olsun ki, tanımırıq bir-birimizi. Bəlkə cəbhədən gəlib. Ya da vərəmmiş. Ürəyim sıxıldı lap. Allah kənar eləsin. Heç bir anaya-ataya övlad dağın göstərməsin. İtin-pişiyin olum ay Allah. Qurbanın olum ay Allah, sən özün balalarımı pənahında saxla- bunu deyib oğlanı mən qucaqladım, qızı Səlim. 
Səlim loxəbərlə gəldi. 
Sən demə, ölən növcavan nə cəbhədə həlak olubmuş. Nə də vərəmmiş. Talesiz bir təsadüfə qurban gedib. Hekayə yazsam, kimsə inanmaz. 
Biz şəhərdə olan günün gecəsi şərti adı Zaur olan gənc, görüşdüyü qadının beşmərtəbəli binanın altıncı mərtəbəsindəki evinə gedir növbəti dəfə. Yüz öpüb bir dişləyib sevişdikləri dəm şərti adı Anar olan qızın yoldaşı evə qayıdır. Qaravulda işlədiyi beş-altı ildə bu ilk dəfəymiş ki, Anar bankı başlı-başına buraxıb gecə evə gəlibmiş. Qulağına şaiyələr çatıbmış. Təhminəylə qanlı- düşmən anası doldurubmuş qulağını. Vıdı-vıdı. Dır-dır. Anar bezibmiş. Təhminədən xəbərsiz evin açarının bir nüsxəsini çıxarıb qoyubmuş cibinə. Qapını necə açıb evə girdiyindən aşiq-məşuqların xəbəri də olmayıb. 
Gördüyü mənzərədən şok keçirən Anar mətbəxə cumub çörək bıçağını qapıb. Bu vaxt tələm-tələsik şalvarını əyninə soxan Zaurun üstünə cumub. Qorxudan ürəyi ağzına gələn təcrübəsiz gənc aşiq özünü pəncərədən aşağı atıb. Əməlli-başlı faciə.
Dünəndən bəri ağlar qalan anasına yanırdım. İndi də möhkəm qəzəbim tutdu. Gecə gizli-gizli durub yar yanına gedən oğlunu niyə tutub evləndirməyib bu arvad rayon yerində?! Başına da belə qəzavü-qədər gəldi. 
Təhminəyə nolasıdı. Ərinin şok içində eyvanda quruya-qacıya Zaurun dalınca boylandığını görcək, palını-paltarını geyinib, sürüşüb aradan çıxıb. O gedəndi, tapılmır. İndən belə ha tapılsın. Anarı tutub basıblar içəri. Zaur dünəndən qəbirdədi. Bircə Təhminə kefdədi. 
Yas yerinə getdim getməyinə. Zaurun anasını gördüm görməyinə. Amma özümü güclə saxladım arvadın baş-gözünü yolmaqdan ki, bu yasa çəkdiyin xərci elə oğlunun toyuna çəkəydin də. Bir güllə ilə iki quş vurub oturdun indi. 
-İstədiyi vardı... Almadım. Keçən yaz qız çıxdı getdi ərə.
Görüm yarımasın onu. Görüm onu ər üzünə həsrət qalsın. Az hardan sevirdi o Zaurumu?Anasına, bacısına baxmazdı. Sevsəydi gözlərdi. İlan vursun məni. İlan vursun məəəniiii!!! – deyib arvad iki əlin atdı iki yanağına. Mən iki əlimlə gözlərimi qapadım.